नेपालमा भाडा कर — कसले कहाँ तिर्ने?
Rental Tax in Nepal — Who Pays Where?
सर्वोच्च अदालतको फैसलाद्वारा निर्धारित (अधिकारी केस, २०२५)
Settled by Supreme Court (Adhikari Case, 2025)
क्षेत्राधिकार — करदाताको प्रकार अनुसार / Jurisdiction by Taxpayer Type
| मापदण्ड Criteria |
प्राकृतिक व्यक्ति Individual |
कानुनी व्यक्ति Company |
|---|---|---|
| कसले तिर्ने? Who pays? |
व्यक्तिगत घरधनी Individual landlord |
कम्पनी / संस्था Company / institution |
| कहाँ बुझाउने? Pay to |
वडा कार्यालय Ward Office (Local Govt.) |
आन्तरिक राजस्व विभाग Inland Revenue Dept. (IRD) |
| दर Rate |
१०–१७% 10–17% (varies by municipality) |
१०% TDS 10% TDS (flat) |
| संयन्त्र Mechanism |
वार्षिक स्व-घोषणा Annual self-declaration at ward office |
स्रोतमा कर कट्टी (TDS) TDS deducted at source under Income Tax Act 2058 |
| कानुनी आधार Legal basis |
संविधान अनुसूची ८(४); स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ Constitution Schedule 8(4); Local Govt. Operation Act 2074 |
संविधान अनुसूची ५(९); आयकर ऐन २०५८ दफा ८८(५) Constitution Schedule 5(9); Income Tax Act 2058, Sec. 88(5) |
नेपालको सर्वोच्च अदालत — अधिकारी केस (२०२५) | Supreme Court — Adhikari Case (2025)
| मुद्दाको नाम Case Name |
अधिवक्ता श्रीजना अधिकारी र CA सैलेन्द्र उप्रेती विरुद्ध प्रधानमन्त्री, आन्तरिक राजस्व विभाग आदि Advocate Srijana Adhikari & CA Sailendra Upreti vs. PM, IRD et al. |
|---|---|
| वर्ष Year |
२०२५ / 2025 |
| विषय Issue |
के संविधानको अनुसूची ८(४) ले स्थानीय सरकारलाई कम्पनीसहित सबैबाट भाडा कर उठाउने विशेष अधिकार दिन्छ? Does Constitution Schedule 8(4) give local governments exclusive right to collect rent tax from all, including companies? |
| निर्णय Held |
निवेदन खारेज। कानुनी व्यक्तिबाट स्थानीय तहले कर उठाउन सक्ने कुनै सक्षम कानुन छैन। Petition dismissed. No enabling law for local govts to tax legal persons. |
| नजिर Precedent |
बाध्यकारी। आन्तरिक राजस्व विभागले कानुनी व्यक्तिबाट भाडा कर संकलन गर्छ। Binding. IRD collects from legal persons. Local governments collect from natural persons only. |
सर्वोच्च अदालतको फैसला (बाध्यकारी नजिर)
Supreme Court Verdict (Binding Precedent)
स्थानीय वडा कार्यालयले कम्पनीहरूबाट भाडा कर उठाउन सक्दैन — केवल आन्तरिक राजस्व विभागले आयकर ऐन २०५८ अन्तर्गत १०% TDS मार्फत मात्र उठाउन सक्छ।
Ward offices CANNOT collect rental tax from companies — only IRD, via 10% TDS under Income Tax Act 2058.
Note: This is a general reference. Consult a qualified tax professional for specific decisions.
